Bevrijding Nieuwleusen

Tekstfragmenten grotendeels uit de Kwartaalbladen van de Historische vereniging: De jaren 1940-1945 in Nieuwleusen (1995 en 2015) en: Ze waren van honger gegaan (2007).

Nieuwleusen werd op vrijdag 13 april 1945 bevrijd door het 10e peloton van het Toronto Scottish Regement, die behoorde tot de grote 2e Canadese Divisie. Voorafgaand werden verkenningseenheden vooruit gestuurd om af te tasten wat de sterkte van de Duitse bezetters was. Dat gebeurde overdag. ’s Avonds trokken ze zich terug achter de eigen hoofdlinie, nabij Lutten en Hardenberg. Ruim een week hadden Dedemsvaart en Balkbrug’s nachts eenzelfde ‘niemandsland’ situatie als Nieuwleusen. De Duitsers gaven voor hun definitieve aftocht op knooppunten van wegen zo lang mogelijk verzet en vernietigden bruggen om de opmars van het Canadese leger te bemoeilijken. Een aantal gebeurtenissen vanaf 7 april op een rij:

Op zaterdag 7 april hebben Ondergrondse Strijders uit Balkbrug hebben de NSB-burgemeester Van Arkel van Nieuwleusen en Avereest naar Balkbrug gelokt en bij De Polle gevangen genomen. Hij is overgebracht naar Kamp Erika bij Ommen.

’s Avonds gingen Brug 6 en de Ommerdijkerbrug (Backxlaan) de lucht in.

Brug 6 werd op maandag 9 april weer gerepareerd. Zo konden pantserauto’s vanuit Balkbrug diezelfde middag via de Vinkenbuurt Nieuwleusen in. Ze hebben vijf Duitsers gevangen genomen die al een hele tijd in Nieuwleusen zaten om een luisterpost te bezetten.

Op dinsdag 10 april zijn er zes boerderijen beschoten en in brand gevlogen, omdat de Canadezen dachten dat er nog Duitse soldaten in de boerderijen zaten. De bewoners, door het verzet gewaarschuwd, wisten te vluchten en hun leven te redden. Een oudere bewoner wilde niet vertrekken en is omgekomen.

Donderdag 12 april zaten er ’s morgens bij het Westeinde weer Duitse soldaten, gewapend met onder andere een tank. De Canadezen lagen voor de school in het Oosteinde in stelling. Gevechten zijn er niet geleverd. De Duitsers zijn later weer weggetrokken richting Dalfsen.

Vrijdag 13 april: De inmiddels herstelde Rollecatebrug werd deze dag weer opgeblazen door de Duitsers, maar was nog wel te herstellen. Tegen tien uur kwam er een groep Canadezen als bezetting in de Kerkenhoek. In Den Hulst stelden zich vijf lichte tanks op bij Theresia. Deze hadden de opdracht deze streek tot aan het Zwartewater te zuiveren van Duitse soldaten.

Het bericht kwam binnen dat Dalfsen was bevrijd en de Canadezen gingen vanuit Ommen daar naar toe. De Duitsers hadden zich teruggetrokken achter de Vecht en de brug bij Berkum opgeblazen. Zo af en toe zag je een patrouille Nederlandse Binnenlandse Strijders terugkomen met een paar Duitse krijgsgevangenen. Om half zes kwam het bericht dat om zes uur de officiële bevrijding zou ingaan.

Om zes uur ’s avonds werd Nieuwleusen door de bevelhebber van de Canadezen officieel bevrijd verklaard. Een grote menigte trok naar de Kerkenhoek. Onder het luiden van de klok van de Hervormde Kerk werd voor het gemeentehuis een erewacht van de Binnenlandse Strijders opgesteld. Van Weerd (meester Oldenbeuvink) en Van Beek (meester J. Van Aarts) hesen de vlag, Van Weerd gaf een toespraak en samen werd het het Wilhelmus gezongen. Nieuwleusen was bevrijd!